Artrose is meer dan slijtage

Wat er écht gebeurt in je gewricht

“Het is slijtage. Daar moet je mee leren leven.”

Misschien heb je dit ook gehoord. Bij de huisarts, in het ziekenhuis of van iemand in je omgeving. Het klinkt logisch: je gebruikt je gewricht al jaren, dus het slijt.

Maar als het alleen slijtage is, waarom heeft de een dan veel pijn en de ander bijna niets, met dezelfde foto? En waarom heb je op de ene dag meer last dan op de andere?

Artrose is meer dan een versleten gewricht. In deze blog leg ik uit wat er volgens nieuwer onderzoek in je gewricht gebeurt. En vooral: waar jij zelf invloed op hebt.

Je gewricht is een levend orgaan

Vroeger zagen we een gewricht als een scharnier: twee botten met een laagje kraakbeen dat langzaam slijt. Nu weten we dat een gewricht veel meer is. Het is een levend orgaan met kraakbeen, bot, een kapsel, gewrichtsvloeistof en zenuwen. Al die delen reageren op wat er in de rest van je lichaam gebeurt.

Kraakbeen heeft geen eigen bloedvaten. Het krijgt voeding door beweging. Bij elke stap wordt vocht erin en eruit gedrukt, als bij een spons. Een gewricht dat weinig beweegt, krijgt dus ook minder voeding.

Belasting speelt wel mee. Een oude blessure, een scheve stand of jarenlang zwaar werk kan een gewricht kwetsbaarder maken. Maar dat is zelden het hele verhaal.

Het smeulende vuurtje: laaggradige ontsteking

Bij veel mensen met artrose speelt een laaggradige ontsteking mee. Dat is geen rode, dikke ontsteking zoals bij een verstuikte enkel. Het is een zacht, aanhoudend alarm van je immuunsysteem dat op de achtergrond blijft branden.

Dat alarm maakt ontstekingsstoffen aan. Die verstoren de balans tussen opbouw en afbraak van je kraakbeen. Ze prikkelen het gewrichtskapsel en maken je zenuwen gevoeliger. Het gevolg is meer pijn en stijfheid, soms al bij een lichte belasting.

Niet bij iedereen speelt ontsteking even sterk mee. Daarom kijk ik altijd naar jouw situatie. Wil je hier meer over weten? Lees dan mijn blog over laaggradige ontsteking.

Waarom artrose ook met leefstijl te maken heeft

Ons lichaam is gemaakt voor een leven met veel beweging, onbewerkt eten, daglicht en genoeg rust. Ons leven van nu ziet er vaak anders uit: veel zitten, bewerkt eten, stress en te weinig slaap.

Die mismatch kan je lichaam in een staat van lichte ontsteking houden. En dat merkt je gewricht. Artrose is daarom voor een deel ook een leefstijlprobleem. Dat klinkt misschien confronterend. Maar het is juist goed nieuws, want aan leefstijl kun je iets doen.

Drie opvallende inzichten

  • Artrose in je handen. Mensen met overgewicht krijgen vaker artrose, ook in hun handen. Maar je handen dragen geen lichaamsgewicht. Er speelt dus meer dan belasting alleen. Vetweefsel maakt namelijk stoffen aan die ontsteking kunnen aanwakkeren.
  • Je bloedsuiker. Mensen met artrose hebben vaker insulineresistentie. Je lichaam reageert dan minder goed op insuline, waardoor je bloedsuiker hoog blijft. Dat kan ontsteking in de hand werken.
  • Je darmen. Onderzoekers vonden sporen van bacterie-DNA in het kraakbeen van mensen met artrose. Wat dat precies betekent, weten we nog niet. Maar het past bij het idee dat je darmen en gewrichten met elkaar verbonden zijn.

Pijn betekent niet altijd schade

Langdurige pijn en stress kunnen je zenuwstelsel gevoeliger maken. Dat heet centrale sensitisatie. De ‘volumeknop’ van je pijn staat dan te hoog. Je brein ziet een gewone beweging dan als gevaar.

Dat betekent niet dat je pijn niet echt is. Hij is heel echt. Maar hij zegt niet altijd iets over hoeveel schade er in je gewricht is. En die volumeknop kun je stap voor stap weer lager zetten.

Wat betekent dit bij artrose?

Artrose wordt vaak uitgelegd als slijtage, iets waar je weinig aan kunt doen. Maar dat is maar een deel van het verhaal. Artrose is ook een actief proces waarin ontsteking, stofwisseling, stress en slaap meespelen. En op die factoren heb je wél invloed.

Jouw lichaam is meer dan slijtage. Daarom gebruik ik het 6-domeinenmodel in mijn begeleiding. Niet om je gewricht te ‘repareren’, maar om je lichaam de ruimte te geven om te herstellen. Zo krijg je weer grip op je klachten.

Artrose en de zes domeinen

Binnen het Physis 6-domeinenmodel kijken we naar zes gebieden die invloed hebben op je gewricht.

[Veelgestelde vragen]